Potencjalna przyczyna tężyczki - Helicobacter pylori. Część 1: Co warto wiedzieć?
15 Wrz
2026
Potencjalna przyczyna tężyczki - Helicobacter pylori. Część 1: Co warto wiedzieć?
Czym jest Helicobacter pylori?
Helicobacter pylori to bakteria przystosowana do życia w wyjątkowo trudnym środowisku żołądka. Osiedla się pod warstwą śluzu pokrywającego błonę śluzową, gdzie kwaśne działanie soku żołądkowego jest słabsze niż w świetle żołądka.
Wytwarza ureazę, czyli enzym, który pozwala jej miejscowo zmniejszać kwasowość soków żołądkowych, a tym samym przetrwać w organizmie przez wiele lat. U wielu osób przez długi czas nie wywołuje zauważalnych dolegliwości, mimo że w błonie śluzowej żołądka rozwija się przewlekły stan zapalny.
Rozmieszczenie bakterii i wywołanego przez nią stanu zapalnego nie u każdej osoby wygląda tak samo. Gdy wydzielanie kwasu solnego jest zwiększone, zmiany często obejmują przede wszystkim odźwiernik, czyli miejsce przejścia żołądka do dwunastnicy. Przy zmniejszonym wydzielaniu kwasu stan zapalny może objąć trzon, a z czasem cały żołądek. Taki obraz zakażenia może wiązać się z zanikiem błony śluzowej, dalszym ograniczeniem produkcji kwasu oraz zwiększonym ryzykiem rozwoju wrzodów żołądka i zmian nowotworowych.
Jak dochodzi do zakażenia?
Do zakażenia dochodzi drogą pokarmową i przyjmuje się, że bakteria może przenosić się między ludźmi przez kontakt ze śliną, kałem albo wymiocinami osoby zakażonej, a przy tym możliwe jest również zakażenie przez zanieczyszczoną żywność, wodę bądź naczynia i sztućce. Do transmisji częściej dochodzi w bliskim kontakcie domowym, zatem zakażenie może występować u kilku członków rodziny.
Jaki procent populacji faktycznie jest zarażony?
Niestety laboratoria zarabiające na badaniach między innymi obecności Helicobacter pylori nierzadko manipulują danymi.
W internecie można spotkać się z informacjami, że 80% populacji jest zakażone tą bakterią.
Teoretycznie jest to prawda, ale jednocześnie manipulacja.
Tak, 80% populacji jest zarażona Helicobacter pylori.
Sęk w tym, że tak wysoki odsetek nie dotyczy całego świata, a wybranych krajów rozwijających się, szczególnie regionów, w których dostęp do czystej wody i kanalizacji jest ograniczony, warunki sanitarne są gorsze, wiele osób mieszka wspólnie na niewielkiej powierzchni, a do zakażenia często dochodzi już we wczesnym dzieciństwie.
W krajach rozwiniętych, np. w Europie Zachodniej stanowi to już 30% i byłoby to o wiele niższe, gdyby nie niska świadomość tej bakterii (niestety również u lekarzy).
Najczęstsze objawy zakażenia Helicobacter pylori
Mogą występować między innymi:
ból, pieczenie lub dyskomfort w nadbrzuszu,
uczucie szybkiej sytości podczas posiłku,
nieprzyjemne uczucie pełności po jedzeniu,
nudności,
wymioty,
wzdęcia,
częste odbijanie,
zmniejszony apetyt,
okresowe nasilenie dolegliwości na czczo albo po posiłku,
anemia.
Objawy te nie są charakterystyczne wyłącznie dla zakażenia Helicobacter pylori. Mogą pojawiać się również w innych problemach przewodu pokarmowego. Z tego powodu zakażenia nie można potwierdzić ani wykluczyć wyłącznie na podstawie występujących dolegliwości i konieczne jest wykonanie odpowiedniej diagnostyki.
Dlaczego zakażenia nie należy ignorować i są one potencjalną przyczyną tężyczki?
Długotrwała obecność Helicobacter pylori podtrzymuje przewlekły stan zapalny błony śluzowej żołądka. Z czasem może prowadzić do rozwoju choroby wrzodowej żołądka lub dwunastnicy, a także zwiększyć ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego.
Przewlekły stan zapalny może powodować stopniowe uszkodzenie i zanik błony śluzowej żołądka, co nieubłaganie będzie skutkować rozwojem raka żołądka oraz chłoniaka żołądka typu MALT.
Nie należy zakładać, że u każdej zakażonej osoby rozwinie się choroba nowotworowa. Większość osób z zakażeniem nie zachoruje na raka żołądka. Związek między przewlekłym zakażeniem, a rozwojem zmian nowotworowych jest jednak jednym z najważniejszych powodów, dla których potwierdzonego zakażenia nie powinno się pozostawiać bez leczenia.
Do przeżycia, wzrostu i namnażania się Helicobacter pylori potrzebuje żelaza, dlatego pozyskuje ten pierwiastek z organizmu gospodarza. W rezultacie zakażenie może przyczyniać się do niedoboru żelaza i anemii nie tylko poprzez krwawienie z uszkodzonej błony śluzowej żołądka lub dwunastnicy, lecz także poprzez wykorzystywanie żelaza przez bakterię.
Stan zapalny wywołany przez Helicobacter pylori może także zaburzać przyswajanie żelaza. Zakażenie warto brać pod uwagę zwłaszcza w przypadku nawracającego niedoboru żelaza lub niedokrwistości, których przyczyny nie udało się dotychczas wyjaśnić. Jeżeli występują zmęczenie, osłabienie, obniżone stężenie ferrytyny lub nieprawidłowa morfologia krwi, warto przeanalizować nie tylko dietę, lecz również stan przewodu pokarmowego.
Zakażenie Helicobacter pylori może również pośrednio negatywnie wpływać na stan mikrobioty jelitowej. Przewlekły stan zapalny, zmiany w wydzielaniu kwasu solnego oraz wpływ zakażenia na odpowiedź immunologiczną mogą zmieniać warunki panujące w przewodzie pokarmowym, a tym samym oddziaływać na skład i różnorodność mikroorganizmów zasiedlających jelita.
Taki stan może doprowadzić do takich jednostek chorobowych jak SIBO.
Natomiast zaburzona mikrobiota jelitowa oraz obniżenie kwasowości soków żołądkowych spowoduje zaburzenie wchłaniania składników odżywczych, co na dłuższą metę może skutkować tężyczką.
W drugiej części omówimy m.in. jak prawidłowo diagnozować, leczyć oraz przygotować się do eradykacji.